Ở Sydney việc dưới 5 ngàn không cần giấy phép, bạn tưởng Brisbane cũng vậy — thật ra mốc bên đó là $3,300
Ngôn ngữ khác: 中文 · English · العربية
Bạn sống ở Sydney, có một căn nhà đầu tư ở Sunnybank, Brisbane. Người thuê nhà gửi hình qua: một đoạn hàng rào gỗ sân sau bị đổ, cầu thang cũng lung lay. Bên quản lý nhà (agent) giới thiệu một thợ, báo giá $4,200, còn nói thêm một câu: “Chút tiền này thì không cần giấy phép gì đâu.”
Bạn nghĩ một chút, thấy cũng đúng. Ở Sydney, việc xây dựng thông thường dưới 5 ngàn đúng là không bắt buộc phải có giấy phép. Thế là bạn gật đầu.
Vấn đề là căn nhà này không nằm ở Sydney. Ở Queensland, việc này đã vượt mốc từ lâu rồi.
Khoan vội lật hợp đồng ra. Tôi hỏi một câu ở khâu trước đó đã: cái mốc “dưới bao nhiêu tiền thì không cần giấy phép” trong đầu bạn là của bang nào?
“Dưới 5 ngàn không cần giấy phép” — câu này chỉ đúng một nửa
Nói nửa đúng trước. Trang web chính thức của chính phủ NSW ghi rất rõ: công trình xây dựng hoặc việc chuyên môn có tiền công cộng vật liệu (gồm GST) trên 5,000 AUD thì bắt buộc phải có giấy phép nhà thầu. Làm không có giấy phép, cá nhân bị phạt tối đa 22,000, công ty bị phạt tối đa 110,000. Mốc này là thật.
Giờ tới nửa sai. Mốc này chỉ là mốc của NSW. Giấy phép xây dựng ở Úc do từng bang tự quản, mỗi bang vạch một mốc khác nhau, mà chênh nhau cũng không ít:
Cùng một cái hàng rào $4,200, ở Sydney thì không cần giấy phép, ở Brisbane thì bắt buộc phải có. Cùng một việc $15,000, ở Melbourne phải tìm nhà thầu đã đăng ký, ở Perth thì có thể không cần.
Nên quy luật thật sự là thế này:
Xem mốc không phải xem người ở đâu, mà xem căn nhà nằm ở bang nào.
Tôi gọi việc này là “đo theo căn nhà”: bạn sống ở đâu, thợ từ đâu tới, bạn bè bạn ở bang khác làm thế nào — tất cả đều không tính. Căn nhà nằm ở bang nào thì lấy cây thước của bang đó mà đo.
Bốn bang, bốn mốc
Đặt bốn bang có đông người Việt mình nhất cạnh nhau, theo cách ghi trên trang chính thức của chính phủ từng bang tính tới hôm nay:
Bốn bang, bốn mốc bắt buộc có giấy phép
- NSW: tiền công cộng vật liệu (gồm GST) trên $5,000 thì bắt buộc có giấy phép nhà thầu
- Queensland: giá trị công trình trên $3,300 thì bắt buộc có giấy phép QBCC
- Victoria: công trình nhà ở trên $10,000 bắt buộc phải do nhà thầu đã đăng ký với BPC nhận làm, và bắt buộc ký hợp đồng lớn bằng văn bản
- Western Australia: cần giấy phép xây dựng, giá trị từ $20,000 trở lên, và nằm trong khu vực quy định — đủ cả ba điều kiện thì bắt buộc phải là nhà thầu đã đăng ký
Đọc chậm lại một chút, bạn sẽ thấy cái dễ vấp nhất không phải mốc cao hay thấp, mà là bạn mang mốc của bang này sang áp cho bang khác.
Từ Sydney nhìn lên phía bắc, mốc của Queensland thấp hơn NSW hơn ba phần mười. Một việc nhỏ ở Sydney “chắc chắn không cần giấy phép”, tới Brisbane, Gold Coast là thành việc phải có giấy phép.
Từ Sydney nhìn xuống phía nam, mốc của Victoria là $10,000, nhìn thì có vẻ thoáng. Nhưng Victoria còn một mốc thứ hai: công trình nhà ở trên $16,000 thì nhà thầu bắt buộc phải mua bảo hiểm xây dựng nhà ở cho bạn.
Nhìn sang phía tây, quy định của Western Australia là ba điều kiện chồng lên nhau, không phải một con số. Trong hướng dẫn của chính phủ WA còn một điều nhiều người không biết: những công trình Class 10a như garage, mái che xe (carport), nhà kho thì ngưỡng là $50,000. Lưu ý, đây là chuyện “có cần nhà thầu đã đăng ký hay không”, khác với chuyện “có cần giấy phép xây dựng hay không” — giấy phép xây dựng thì vẫn phải hỏi hội đồng địa phương (council).
Dưới mỗi mốc đều giấu một nhóm việc “không tính tiền”
Mốc là vạch cho công trình thông thường. Bang nào cũng có riêng một nhóm việc mà một đồng cũng phải có giấy phép:
NSW: điện, nước (ống nước), thoát nước, gas, máy lạnh và hệ thống làm lạnh — những ngành chuyên môn này dù số tiền nhỏ cỡ nào cũng bắt buộc có giấy phép.
Queensland: thoát nước, ống nước, gas, xử lý mối bằng hóa chất, phòng cháy chữa cháy, thiết kế công trình, thiết bị cơ khí — bất kể số tiền nào cũng phải có giấy phép QBCC. QBCC nói rất thẳng: thợ vặt (handyman) có thể làm không cần giấy phép, với điều kiện số tiền không quá $3,300, không phải việc điện hay ống nước, và cũng không cần giấy phép hành nghề.
Victoria: thay cột móng (restump), cân chỉnh lại móng (reblock), tháo dỡ hoặc di dời cả một căn nhà — bất kể bao nhiêu tiền, đều bắt buộc phải do nhà thầu đã đăng ký làm. Điều này được tách riêng ra, vì những việc này đụng tới phần gốc rễ của cả căn nhà.
Western Australia: bản thân cái mốc đã gắn với chuyện “có cần giấy phép xây dựng hay không”, nên hỏi hội đồng địa phương trước xem có cần giấy phép không, rồi mới xét tới số tiền.
“Vật liệu tôi tự mua, thợ chỉ lấy ba ngàn tiền công” — Queensland nói: vẫn tính như thường
Đây là kiểu “ép cho dưới mốc” tôi gặp nhiều nhất: báo tổng giá cao quá sợ phải có giấy phép, nên bảo bạn tự đi Bunnings mua vật liệu, thợ chỉ lấy tiền công.
Queensland đã chặn đường này. Định nghĩa “giá trị công trình” của QBCC là: chi phí hợp lý nếu để một nhà thầu có giấy phép làm việc đó, tính hết vật liệu, tiền công và GST, bất kể vật liệu do ai mua.
Lấy đoạn hàng rào lúc đầu ra tính: tiền công $2,500, gỗ bạn tự mua $1,800, cộng lại là $4,300. Ở Queensland, việc này được tính giá trị $4,300, vượt $3,300, bắt buộc phải có giấy phép. Đổi người trả tiền vật liệu không làm cái mốc lùi lại được bước nào.
Một ví dụ chính phủ đã nêu tên: tự xưng “thợ xây kiêm thợ điện” trên Facebook
QBCC của Queensland đã ra một thông cáo vào ngày 28 tháng 1 năm 2026. Một người tên Nicholas William Parsons, trong khoảng từ tháng 6 năm 2022 tới tháng 7 năm 2023, đã thi công không có giấy phép và không đúng quy chuẩn tại ba căn nhà ở Logan Central, Lawnton và Caboolture South.
Ngày 20 tháng 1 năm 2026, ông ta nhận tội 13 cáo buộc tại tòa án địa phương Toowoomba, bị phạt $15,000. Các cáo buộc gồm: thi công xây dựng không có giấy phép, sử dụng số giấy phép không đúng cách, thu tiền cọc vượt mức, và không có hợp đồng hợp lệ trước khi khởi công.
Câu cuối cùng trong thông cáo đáng để mọi chủ nhà ghi nhớ: ông ta đăng quảng cáo trên Facebook Marketplace, tự xưng là thợ xây và thợ điện.
Ngoài ra, QBCC đã ra lệnh buộc ông ta sửa chữa phần công trình bị lỗi, ông ta không làm theo, lại bị phạt thêm $3,096. Trong vụ đó, chủ nhà đã trả $20,965, sau đó được QCAT (tòa trọng tài dân sự và hành chính của Queensland) ra phán quyết buộc ông ta bồi thường $18,250.
Để ý cách nói này: được phán phải bồi thường không có nghĩa là đã lấy lại được tiền. Một người tới lệnh sửa chữa còn không chấp hành, thì sau khi có phán quyết trong tay đòi lại được bao nhiêu, thông cáo không nói.
Thông cáo của chính phủ có thể cho người đến sau biết người đó là ai, nhưng tiền của mấy nhà trước thì đã trả đi mất rồi.
Tại sao người vấp ở bước này luôn là dân mới qua như chúng ta
Thứ nhất, nhiều người trong chúng ta không chỉ có nhà ở một bang. Sống ở Sydney, mua nhà đầu tư ở Brisbane hay Perth — chuyện này trong các gia đình người Việt mình quá bình thường. Nhưng những quy tắc trong đầu chúng ta lại là học ở bang mình đang sống.
Thứ hai, người giới thiệu thường cũng không ở bang đó. Bạn bè ở Sydney nói “thợ này làm được”, trong nhóm Facebook hay Zalo có người bảo “chút tiền này không cần giấy phép” — người nói câu đó đang đo bằng cây thước của bang họ, thậm chí chưa hề đo.
Thứ ba, nhà đầu tư thì mình không có mặt tại chỗ. Việc là người thuê báo, thợ là bên quản lý tìm, tiền là bạn chuyển từ xa. Cả chuỗi đó không có ai hỏi giùm bạn một câu “mốc ở bang này là bao nhiêu”.
Nói cho cùng, ở quê nhà mình không có chuyện “mỗi tỉnh một luật” kiểu này, chúng ta quen một bộ quy tắc dùng cho mọi nơi. Qua tới Úc, bước qua một ranh giới bang là đổi một cây thước khác.
Trước khi khởi công, làm xong ba việc này
Trước khi sửa nhà ở bang khác
- Xác định căn nhà nằm ở bang nào trước, dùng mốc của bang đó: NSW $5,000, Queensland $3,300, Victoria $10,000, Western Australia xét giấy phép xây dựng cộng mốc $20,000
- Khi tính giá trị thì tính cả vật liệu vào, bất kể vật liệu ai mua; đừng để ai dùng cách tách hóa đơn, trả tiền riêng từng phần để ép việc xuống dưới mốc
- Rồi đối chiếu với nhóm việc “không tính tiền”: điện, nước, gas thì ở bang nào cũng đừng tìm người không có giấy phép; ở Victoria thay cột móng thì luôn tìm nhà thầu đã đăng ký
Ba việc này đều không tốn tiền, chỉ cần trước khi gật đầu, hỏi thêm một câu: “Việc này, ở bang này, cần giấy phép gì?”
Nếu căn nhà nằm ở khu phía nam Brisbane, những ca cải tạo và xây thêm đã làm xong quanh Sunnybank có thể xem trên SeeBuilds: https://seebuilds.com/au/zh/qld/sunnybank
Chúng tôi cũng đã đưa quy định về giấy phép của chính phủ các bang vào một công cụ nhỏ miễn phí: hometradie.com. Bạn nói một câu bằng tiếng Việt là nhà mình cần làm việc gì, nhà nằm ở bang nào, nó sẽ cho bạn biết: ở bang đó, theo luật việc này có cần giấy phép không, bảng báo giá phải ghi rõ những mục nào; số giấy phép cũng kiểm tra được trên đó.
Vẫn là câu nói trước: với NSW, công cụ nối thẳng vào sổ đăng ký cập nhật theo thời gian thực của chính phủ, tra ra là tình trạng ngay lúc đó; với một số bang, thứ chúng tôi có là dữ liệu trích xuất do chính phủ công bố, trả lời được câu “có trong sổ hay không”, nhưng không có nghĩa là “hôm nay vẫn còn hiệu lực” — gặp trường hợp này, trang sẽ ghi rõ, và đưa bạn đường dẫn chính thức của chính phủ để bạn bấm kiểm tra lại một lần nữa.
Nguồn số liệu: Mọi con số về quy định và tình tiết vụ việc trong bài được kiểm tra lại vào 2026-09-29 trên trang web chính thức của chính phủ các bang. NSW: tiền công cộng vật liệu (gồm GST) trên 5,000 AUD phải có giấy phép nhà thầu, làm không giấy phép thì cá nhân bị phạt tối đa 22,000 AUD, công ty tối đa 110,000 AUD — trang chính thức NSW Government “General building work”; điện, ống nước, thoát nước, gas, máy lạnh và làm lạnh cùng các ngành chuyên môn khác bất kể số tiền đều phải có giấy phép — trang chính thức NSW Government “Categories and classes of building and trade work”. Queensland: giá trị công trình trên 3,300 AUD phải có giấy phép QBCC; thoát nước / ống nước / gas / xử lý mối bằng hóa chất / phòng cháy chữa cháy / thiết kế công trình / thiết bị cơ khí bất kể số tiền đều phải có giấy phép; thợ vặt được làm không cần giấy phép khi không quá 3,300 AUD, không phải việc điện hay ống nước và không cần giấy phép hành nghề — trang chính thức QBCC “When you need a licence”; định nghĩa giá trị công trình (chi phí hợp lý nếu do nhà thầu có giấy phép thi công, gồm vật liệu, tiền công và GST, bất kể vật liệu do ai cung cấp) — trang chính thức QBCC “Value of building work”. Victoria: trên 10,000 AUD phải ký hợp đồng lớn bằng văn bản và bên nhận thầu phải đăng ký với BPC; thay cột móng / cân chỉnh lại móng / tháo dỡ hoặc di dời nhà bất kể số tiền đều phải là nhà thầu đã đăng ký; trên 16,000 AUD phải mua bảo hiểm xây dựng nhà ở — trang chính thức Consumer Affairs Victoria “What work requires a building contract?”. Western Australia: khi đủ cả ba điều kiện — cần giấy phép xây dựng, giá trị từ 20,000 AUD trở lên (công trình Class 10a là từ 50,000 AUD trở lên), nằm trong khu vực quy định — thì phải là nhà thầu xây dựng đã đăng ký — trang chính thức WA Government “Do I need to be a registered building contractor?”. Toàn bộ phần Nicholas William Parsons (thông cáo ngày 28 tháng 1 năm 2026; ngày 20 tháng 1 năm 2026 nhận tội 13 cáo buộc tại tòa án địa phương Toowoomba và bị phạt 15,000 AUD; các loại cáo buộc; thi công tại ba bất động sản ở Logan Central / Lawnton / Caboolture South từ tháng 6 năm 2022 tới tháng 7 năm 2023; không chấp hành lệnh sửa chữa nên bị phạt thêm 3,096 AUD; chủ nhà trả 20,965 AUD và được QCAT phán quyết 18,250 AUD; tự xưng là thợ xây và thợ điện trên Facebook Marketplace) — đều theo nguyên văn thông cáo chính thức của QBCC “Unlicensed builder convicted and fined for multiple offences across South-East Queensland”. Căn nhà đầu tư ở Sunnybank và hàng rào 4,200 AUD ở đầu bài, cùng phép tính tiền công 2,500 cộng vật liệu 1,800, đều là tình huống minh họa; “mốc của Queensland thấp hơn NSW hơn ba phần mười” được tính thẳng từ 3,300 và 5,000. Bài viết không phải tư vấn pháp lý; với từng công trình cụ thể, vui lòng hỏi ý kiến chuyên gia có giấy phép.
· Kiểm tra miễn phí một số giấy phép (đối chiếu sổ đăng ký của chính phủ, không cần đăng ký)
· Nói một câu bằng tiếng Việt về việc nhà bạn cần làm — chúng tôi cho biết việc đó ở bang của bạn có cần giấy phép không và báo giá cần ghi rõ những gì
· Đăng việc và nhận một đường link gửi cho bất kỳ thợ nào — họ trả lời không cần đăng ký, bạn đọc câu trả lời bằng tiếng Việt