HomeTradie

Anh thợ trượt khỏi mái nhà kho cao 3.4 mét. Người thuê anh không phải công ty xây dựng, mà chính là chủ nhà

Ngôn ngữ khác: 中文 · English · العربية

4 phút đọc · Dành cho bạn đang tính tự thuê thợ, tự quản công trình để tiết kiệm

Một công trình ở NSW, đang dựng một cái nhà kho. Một anh thợ 34 tuổi trượt chân trên mái, rơi từ độ cao khoảng 3.4 mét, bị thương nặng. Người thợ đứng cạnh đưa tay chụp anh lại, và cũng bị thương nhẹ.

SafeWork NSW (cơ quan quản lý an toàn lao động của tiểu bang) đã viết vụ này thành một bản thông báo sự cố, ghi ngày 29 tháng 2 năm 2024. Trong bản thông báo có một câu mà chủ nhà nên đọc kỹ hơn cả chuyện tai nạn:

Hai người thợ bị thương, cộng thêm người thợ thứ ba ở công trình, không phải do công ty xây dựng nào cử tới. Người thuê họ là một owner-builder, tức là chủ nhà tự đứng ra làm nhà thầu cho chính nhà mình.

SafeWork viết tiếp: theo luật an toàn lao động, owner-builder có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho thợ mình thuê y như một người đang điều hành doanh nghiệp.

Nhiều người nghĩ owner-builder là một tấm «giấy phép tiết kiệm tiền». Đọc xong trang của chính phủ, bạn sẽ thấy nó giống một tờ «giấy chuyển giao trách nhiệm» hơn.

3.4 métĐộ cao anh thợ rơi từ mái nhà kho
$10,000NSW: tự quản công trình vượt mức này phải có permit trước

Cái bạn bớt được là phần lời của nhà thầu, cái bạn nhận về là trách nhiệm của nhà thầu

Trước hết, nói cho rõ owner-builder là gì.

Ở NSW, nếu công trình ở nhà bạn cần DA hoặc CDC (loại phải được council hoặc certifier duyệt), giá thị trường của công thợ cộng vật liệu trên $10,000, mà bạn không thuê nhà thầu có giấy phép đứng ra quản lý, bạn tự kêu thợ, tự coi công trình, thì bạn phải xin owner-builder permit trước.

Nhiều người tính như vầy: nhà thầu phải ăn phí quản lý và tiền lời, mình tự quản thì khỏi tốn khoản đó.

Cách hiểu này đúng một nửa. Tiền thì có thể bớt được thật, nhưng những thứ nhà thầu phải gánh khi nhận khoản tiền đó thì không thiếu thứ nào, tất cả chuyển sang bạn.

Trang của chính phủ NSW viết: permit này không phải là giấy phép hành nghề xây dựng, nhưng owner-builder chịu trách nhiệm về công trình y như một nhà thầu có giấy phép đầy đủ.

Danh sách trên trang đó gồm: giám sát tất cả thợ, đặt vật liệu và quản lý công trình, xin đủ mọi giấy phê duyệt, lo đúng phần thuế và bảo hiểm, giữ cho công trình an toàn, bảo đảm mỗi người mình thuê đều có giấy phép và bảo hiểm, và bảo đảm vật liệu, công việc đạt yêu cầu, nhà xây xong ở được.

Tôi gọi chuyện này là «cái nón đổi đầu»: cái nón của nhà thầu không biến mất, nó chỉ chuyển từ đầu ông ấy sang đầu bạn.

Cái nón của nhà thầu không biến mất, nó chỉ chuyển sang đầu bạn.

Permit này không phải ai cũng xin được, và cũng không phải có rồi là làm gì cũng được

Mấy cái mốc của owner-builder permit ở NSW

Ở đây có hai chỗ bà con mình rất hay vấp.

Thứ nhất, nhà đầu tư cho thuê nguyên căn. Trang chính phủ viết: xây xong, bạn phải có ý định ở trong căn nhà đó, hoặc một trong các căn. Bạn ở chỗ khác, nhà cho thuê hết, mà muốn dùng permit này để xây thêm cho nhà đầu tư thì không khớp với điều kiện này. Dual occupancy còn chặt hơn: trang đó ghi rõ chỉ cấp khi có hoàn cảnh đặc biệt.

Thứ hai, tưởng có permit rồi thì việc gì cũng tự làm được. Điện, ống nước và thoát nước, gas, máy lạnh và điện lạnh: bốn loại việc này dù bao nhiêu tiền cũng phải do người có giấy phép làm. Permit không dùng được cho mấy việc đó, trừ khi chính bạn có giấy phép của nghề đó. Các nghề khác, việc trên $5,000 (công thợ cộng vật liệu) thì người làm cũng phải có giấy phép, và bạn phải ký hợp đồng bằng văn bản với họ.

Đơn xin cũng đừng khai bậy. Trang đó ghi rõ: khai gian hoặc khai thiếu trong đơn có thể bị truy tố theo luật hình sự, tối đa 2 năm tù, hoặc phạt tới $22,000, hoặc cả hai.

Anh thợ trượt khỏi mái nhà kho cao 3.4 mét. Người thuê anh không phải công ty xây dựng, mà chính là chủ nhà · 1
Hình minh họa: tự quản công trình thì an toàn ở công trình cũng do bạn lo

Xây thêm một căn granny flat sau vườn là công trình owner-builder thường gặp nhất. Granny flat nhà người khác xây xong trông ra sao, tốn bao nhiêu, bạn xem được trên SeeBuilds: https://seebuilds.com/au/zh/works?category=granny_flat

Biết người ta không có giấy phép mà vẫn thuê, người bị phạt là bạn

Nhiều người làm owner-builder xong, bước kế tiếp là đi kiếm người rẻ nhất. Bạn bè giới thiệu một ông thợ «cái gì cũng làm được», không có giấy phép, giá thấp hơn thợ có giấy phép một khúc.

Luật Home Building Act có một điều khoản riêng cho owner-builder. Người giữ permit mà làm một trong ba việc dưới đây là phạm luật, mức phạt tối đa ghi trên trang chính phủ là $22,000:

Ba lằn ranh đỏ của người giữ permit (phạt tối đa $22,000)

Có người sẽ nói với chủ nhà: «Anh chị cứ đi xin owner-builder, đứng tên anh chị, việc để tôi bao hết, rẻ hơn.» Nếu ông ấy không có giấy phép, mà bạn biết điều đó, thì bạn đã đạp lằn ranh thứ nhất. Tên trên permit là tên bạn, có chuyện gì người ta cũng tìm tới bạn.

Quay lại công trình ở đầu bài. Trong bản thông báo, SafeWork nêu một loạt yêu cầu cho owner-builder: bạn và thợ đều phải có white card, ai vô công trình cũng phải được hướng dẫn an toàn, việc rủi ro cao phải có bản phương án làm việc an toàn bằng văn bản, còn nguy cơ té ngã nếu không loại bỏ hẳn được thì phải dựng giàn giáo hoặc lan can tạm trên mái.

Mấy chuyện này bình thường nhà thầu làm. Bạn làm owner-builder thì bạn làm.

Bảo hiểm bớt một lớp, bán nhà thêm một câu

Về bảo hiểm, trang chính phủ viết rất thẳng: phần việc do owner-builder tự làm không còn mua được bảo hiểm bồi thường xây dựng nhà ở (HBCF) nữa.

Chỉ một phần là có bảo hiểm: nhà thầu hoặc thợ có giấy phép ký hợp đồng trực tiếp với bạn, giá hợp đồng trên $20,000, thì họ phải mua bảo hiểm này cho phần việc của họ. Trang đó nói bạn nên nhận được giấy chứng nhận bảo hiểm trước khi khởi công và trước khi trả bất cứ khoản tiền nào.

Phần còn lại, luật không bắt buộc phải có lớp bảo hiểm này.

Trang đó còn đặc biệt khuyên owner-builder tự mua bảo hiểm trách nhiệm công cộng: đất là của bạn, người nhà hay người đi đường bị thương vì công trình thì bạn có thể phải chịu trách nhiệm. Đã thuê người làm thì còn phải hỏi cho rõ mình có cần mua bảo hiểm tai nạn lao động hay không.

Bán nhà cũng thêm một thủ tục. Trong vòng 7 năm 6 tháng kể từ ngày cấp permit mà bán căn nhà này, hợp đồng mua bán phải có một đoạn cảnh báo, ghi rõ miếng đất này từng được cấp owner-builder permit. Thiếu đoạn đó, người mua có thể hủy hợp đồng trước ngày settlement.

5 nămThường chỉ được cấp một permit
7 năm 6 thángBán nhà trong thời gian này, hợp đồng phải ghi rõ

Và bảo hành đi theo căn nhà. Trang đó dùng chữ WARNING viết hoa: bạn đang bảo đảm cho phần việc mình làm, chủ kế tiếp ngay sau bạn được hưởng bảo hành theo luật, và có thể đưa thẳng bạn, tức owner-builder, ra NCAT (tòa trọng tài dân sự và hành chính NSW).

Vì sao bà con mình rất dễ chọn con đường này

Thứ nhất, ở quê nhà, sửa nhà vốn dĩ là tự mình làm «thầu chính». Tự mua vật liệu, tự kêu thợ điện nước, thợ hồ, thợ mộc, tự coi công trình, chuyện rất bình thường. Sang NSW, cũng cách làm đó, công trình trên $10,000 mà cần phê duyệt thì phải có permit trước, và gánh trách nhiệm trước.

Thứ hai, chỉ tính khoản bớt được. Trong báo giá của nhà thầu có phần quản lý, bảo hiểm, bảo hành, những chi phí mình không nhìn thấy. Tự quản thì mấy chi phí đó không mất đi, nó biến thành thời gian của bạn và rủi ro của bạn.

Thứ ba, người quen nói một câu «đứng tên anh chị là được». Nghe như giúp bạn tiết kiệm, thật ra là đem một phần trách nhiệm vốn không phải của bạn đặt dưới tên bạn.

Trước khi quyết định làm owner-builder, tự hỏi mình ba chuyện

Trước khi ký tên

Owner-builder không phải là không làm được. Người có tay nghề, có thời gian, rành công trình thì đi đường này được. Trước khi khởi công, bạn có thể tra thử miếng đất nhà mình trên SeeBuilds: https://seebuilds.com/au/zh/block

Chúng tôi đã nối sổ đăng ký giấy phép của chính phủ các tiểu bang vô một công cụ nhỏ miễn phí, hometradie.com. Bạn nói bằng tiếng Việt nhà mình cần làm việc gì, nó sẽ cho biết việc đó theo quy định có cần giấy phép hay không, số giấy phép cũng tra được ngay. Làm owner-builder thì trước khi thuê ai, tra một lượt đã.

Cuối cùng vẫn là câu đó: cái bạn bớt được là phần lời của nhà thầu, cái bạn nhận về là trách nhiệm của nhà thầu.


Ghi chú dữ liệu: mọi con số về chính sách và tình tiết sự cố trong bài đã được kiểm tra lại trên các trang web của chính phủ NSW ngày 2026-10-14. Vụ té từ mái nhà kho (người thợ 34 tuổi trượt và rơi từ mái nhà kho cao khoảng 3.4 mét, bị thương nặng; một người thợ khác bị thương nhẹ khi cố chụp anh lại; hai người thợ bị thương và người thợ thứ ba đều do một owner-builder thuê; owner-builder có nghĩa vụ an toàn như một người điều hành doanh nghiệp (PCBU) theo Work Health and Safety Act 2011; các yêu cầu về white card, hướng dẫn an toàn khi vô công trình, SWMS cho việc xây dựng rủi ro cao, giàn giáo hoặc lan can tạm trên mái): theo thông báo sự cố của SafeWork NSW «Worker seriously injured on owner-builder worksite (29 February 2024)». Thông báo không nhắc tới việc truy tố hay xử phạt nào, và bài này cũng không nói như vậy. Owner-builder permit ở NSW: cần permit khi giá thị trường của công trình (công thợ cộng vật liệu, gồm GST) trên $10,000 và công trình cần DA hoặc CDC; trên $20,000 phải hoàn thành 5 đơn vị đào tạo hoặc có chứng nhận tương đương; người xin phải đủ 18 tuổi và có white card; phải là chủ đất, đồng sở hữu, cổ đông của công ty sở hữu đất, hoặc có hợp đồng thuê đã đăng ký ít nhất 3 năm; phải có ý định ở trong căn nhà sau khi hoàn công; không cấp cho việc sửa căn hộ, unit, townhouse trong khu strata; dual occupancy chỉ cấp khi có hoàn cảnh đặc biệt; thường chỉ một permit trong 5 năm: trang «When an owner-builder permit is needed» của NSW Government. Khai gian trong đơn, tối đa 2 năm tù hoặc phạt tối đa $22,000 hoặc cả hai: trang «How to apply for an owner-builder permit» của NSW Government. Owner-builder chịu trách nhiệm như nhà thầu có giấy phép và danh sách trách nhiệm; các việc chuyên ngành (điện, ống nước và thoát nước, gas, máy lạnh và điện lạnh) phải có giấy phép bất kể giá trị và không được làm theo permit; các nghề trên $5,000 phải có giấy phép và hợp đồng bằng văn bản; mức phạt tối đa $22,000 đối với người giữ permit cố ý thuê nhà thầu không có giấy phép, cho mượn permit, hoặc từ chối cho thanh tra biết tên và địa chỉ nhà thầu; phần việc của chính owner-builder không còn mua được bảo hiểm bồi thường xây dựng nhà ở, còn nhà thầu có giấy phép ký trực tiếp phải mua khi giá hợp đồng trên $20,000; khuyến nghị mua bảo hiểm trách nhiệm công cộng và tìm hiểu nghĩa vụ bảo hiểm tai nạn lao động; khi bán trong vòng 7 năm 6 tháng kể từ ngày cấp permit, hợp đồng phải có đoạn cảnh báo cho người mua, nếu thiếu người mua có thể hủy hợp đồng trước settlement; chủ kế tiếp có thể yêu cầu bảo hành theo luật tại NCAT: trang «Working as an owner-builder» của NSW Government. Câu «đứng tên anh chị» là tình huống minh họa. Bài này chỉ nói về NSW; các tiểu bang khác có quy định khác. Bài viết không phải là tư vấn pháp lý. Với công trình cụ thể, hãy hỏi người hành nghề có giấy phép.

Làm ngay ba việc trong bài này:
· Kiểm tra miễn phí một số giấy phép (đối chiếu sổ đăng ký của chính phủ, không cần đăng ký)
· Nói một câu bằng tiếng Việt về việc nhà bạn cần làm — chúng tôi cho biết việc đó ở bang của bạn có cần giấy phép không và báo giá cần ghi rõ những gì
· Đăng việc và nhận một đường link gửi cho bất kỳ thợ nào — họ trả lời không cần đăng ký, bạn đọc câu trả lời bằng tiếng Việt